“Олоҥхо Аан дойду эпическэй  киэҥ  кууйаарга: П.А.Ойуунускай нэһилиэстибэтэ” диэн, П.А. Ойуунускай төрөөбүтэ 125 сылыгар аналлаах Норуоттар икки ардыларынааҕы НПК .

П.А.Ойуунускай 125 сааһынан “Олоҥхо Аан дойду эпическэй киэҥ куйаарга:П.А.Ойуунускай нэһилиэстибэтэ.”- диэн Норуоттар икки ардыларынааҕы НПК балаҕан ыйын 27-28 күннэригэр Дьокуускайга ”Россия -мин историям”диэн паарка дьиэ киэҥ уораҕайыгар ыытылынна. Манна биһиги улуустан культура управлениятын начальнига Д.Д.Попов,  В.Д.Пинигина, Бахсыттан республикатааҕы саха тылын учууталларын түмсүүтүн салайааччыта Ж.Ф Барашкова.,Сылаҥ орто оскуолатын  саха тылын учуутала Л.Ст.Сивцева, “Кыталык”уһуйаантан З.А.Оконешникова,кыраайы үөрэтээччи М.Е.Филиппова  буолан сырыттыбыт.Былыргы  саха норуоун олоҕун-дьаһаҕын көрдөрөр быыстапкаҕа “Ай”народнай студия саха сүктэр кыыһын таҥаһын уонна  олоҥхо персонажтарыгар кукланан оҥоһуктары илдьэн туруорда. Фольклорга уонна култуурунай нэһилиэстибэҕэ отдел 15 мнүүтэлээх Олоҥхо 10 сыллаах Программатыгар ыытыллыбыт үлэлэри видеопрезентация оҥорон илтэ.Конференция  торжественнай аһыллыытыгар 700 киһи кэлбит.Пленарнай мунньаҕар  модераторынан ХИФУ Научнай-чинчийэр үлэҕэ управлениетын начальнига,наукаҕа уонна инновацияҕа проректор Кривошапкин Константин Константинович салайан ыытта. Сүрүн дакылааты саха литературатын кафедратыттан доктор, филол.н.проф.Окорокова Варвара Борисовна оҥордо. Темата: ”П.А.Ойуунускай айар үлэтигэр автор личность быһыытынан арыллыыта.”диэн.Иккис дакылааччыт Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар Гуманитарнай чинчийэр институттарын д.филол.н.главнай научнай сотруднига,СР наукаҕа академиятын академига Слепцов Петр Алексеевич “П.А.Ойунскай олонхо тылынан”, нуучча тылын уонна зарубежнай литература кафедр. д.филол.н.проф.Бурцев Анатолий Сергеевич-“П.А.Ойуунускай уонна мировой литература”, А.Е.Кулаковскай аатынан Норуоттар доҕордоһууларын Дьиэтин Олоҥхоҕо Киинин салайааччыта Захарова Агафья Еремеевна, уонна Ермолаев Ариан Арианович-РФ дизайнердарын Союһун Правлениетын  чилиэнэ-“Саха норуотун үгэс буолбут нэһилиэстибэтэ уонна П.Ойуунускай олоҕун.айар үлэтин сүрүн тосхоллоро” темаҕа, Киин Азия Кореятааҕы институтун филол.н. доктора, доцент,проф.,манасологтар Международнай Ассоциацияларын президенэ, Бишкек Кыргызскай республикаттан Бакчиев Талантаалы Алымбекович,Сибиирдээҕи федеральнай университет деловой омук тылыгар кафедратыттан к.филол.н. проф.-Разумовская Вероника Адольфовна, Германияттан Йоган Гутенберг аатынан Майнцкайдааҕы университеттан проф. Хендрик Бешотен дакылааттарын иһиттибит.

Дьэ онтон икки күн устата 5 секциянан тарҕаһан үлэлээһин буолла.П.А.Ойуунускай аатынан саха театра уонна Олоҥхо театра Р.И.Тараховскай туруоруутугар “Бэриэт Бэргэн” олоҥхоттон оонньоон көрдөрдүлэр. Бэриэт Бэргэни биир дойдулаахпыт Николай Протасов толордо.

”Муниципальнай тэриллиилэр социальнай-культурнай сайдыыларыгар Олоҥхо Дьиэтэ ылар сабыдыала” темаҕа төгүрүк остуол уонна секциялар үлэлэрин түмүктээһин ыытылынна.

Мин “Эпическэй нэһилиэстибэни чинчийии билиҥҥи туруга”-диэн ааттаах 2 секцияҕа  сырыттым. И.Е.Алексеев,Филиппов Г.Г., гуманитарнай уонна прикладной социальнай-экономическай чинчийии Туватааҕы институтун монголоведения тылын секторын салайааччыта филол.наука к. Донгак Антонина Саарооловна,Илларионов В.В. барыта 7 наука доктордарын лекцияларын иһиттим уонна улуустартан кэлбит кыраайы үөрэтээччилэр кытыннылар.3-с  секция: “Аан дойду норуоттарын эпостарын тэҥнии тутан үөрэтии” диэн  ааттаах. Манна биһигиттэн Бахсы учуутала  Ж.Ф.Барашкова кытынна: “Ньургун Боотур олоҥхо уонна “Рамаяна” былыргы индия эпоһын композиционнай структураларын тэҥнии тутан ырытыы”лекциянан кытынна. Г.П.Башарин аатынан Сылаҥ орто оскуолатын учуутала Сивцева Л.С. “Эпос-культурнай уонна үөрэтэр эйгэҕэ”-диэн 4-с секцияҕа сылдьан бэйэтэ бэлэмнэнэн кэлбит лекциятын кэпсээтэ.Уоннааҕылар төгүрүк остуолларга санаабытын атастастыбыт.Саха норутун сүҥкэннээх айымньыта олоҥхо уонна П.А.Ойуунускай олоҥхоҕо ыыппыт үлэлэрин киэҥник бары өттүнэн ырытан көрдөрдүлэр. Биир дойдулаахтара Таатталар культураны, экономиканы, производствоны бииргэ тутан “Класстер”диэн олоҥхо тула үлэҕэ улахан программа ылынан үлэлии олороллорун,ол иһигэр 12 подпроектаахтарын киэҥник сырдатан кэпсээбиттэр.

Түмүккэ сылтан сыл олоҥхо тула үлэ киэҥ далааһыннанан,элбэх дьону хабан үлэ-хамнас тэриллэрэ көһүннэ. Улуус-улуус араас өрүттээх чинчийэр,сырдатар,тарҕатар үлэлэри ыытан олороллор эбит. Былатыан Ойуунускай айар үлэтин,олоҥхотун  тула киэҥ кэпсэтии,ырытыһыы буолла.Олоҥхо Дьиэлэрин үлэлэрин торумнааһын,үөрэҕирии тиһигэр Олоҥхо уруоктарын киллэрии,уһуйааччыларга анал үөрэхтэри ыытыы,Гаврил Колесов аатынан бириэмийэни олохтооһун,Олоҥхо Дьиэлэрин ураты харыстанар эбийиэктэргэ,Ил Дархан ситимигэр киллэрии боппуруостара дьүүллэһилин-нилэр.Өрөспүүбүлүкэҕэ 10 Олоҥхо Дьиэтэ баарыттан 5-һэ эрэ бэйэтин сыалынан үлэлиирэ тутаҕын ыйдылар.Манна сүрүн болҕомтону туһаайан,ыстаатын,тугу үлэлиэхтээҕин бигэргэтэн,норуот уус-уран айымньытын сайыннарыыга Кэнсиэпсийэ ылылынна.

Бу үүнэр 2019 сыл биһиэхэ улахан юбилейдаах сыл буолаары турар. Ол курдук 1906 с. олоҥхотун сурукка киллэртэрбит,1916 с. кинигэ буолан тахсыбыт “Куруубай Хааннаах Кулун Куллустуур”олоҥхону үйэ саас үйэтиппит Иннокентий Гурьевич Тимофеев-Теплоухов 150 сааһа буолуохтаах.Итинэн сибээстээн биир дойдулаахтара Хайахсыттар Олоҥхо Өрөспүүбүлүкэтээҕи ыһыаҕын ыыталларын ирдииллэрэ буолуо.Үлэни билиҥҥэттэн улуус,Өрөспүүбүлүкэ былааныгар киллэрэн тэрээһиннээхтик бэлэмнэнэллэрэ наада. Олоҥхону чинчийээччибит,кыраайы үөрэтээччи Василий Федотович Ермолаев төрөөбүтэ 90 сылын туолар.

Хоптоҕоттон олоҥхону толорооччу Николай Петрович Тарасов ахсынньы ыйга 90 сааһын туолар.Кэлэр сылга Олоҥхо Ыһыаҕа Нам сиригэр уотугар ыытыллыахтаах. Онон Олоҥхо тула үлэлээччилэр  бу тула эрдэттэн сыаллаах-соруктаах үлэлэри былааннаан үлэлииргитигэр баҕарабыт!   Үгэскэ кубулуйбут “Кут-сүр” улуустааҕы фольклор фестиваля Хайахсыкка, Чабырҕахсыттар күөн күрэстэрэ Кытаанахха, “Ноо! Дэтэн чуопчаарыах!” олоҥъоҕо уһуйааннар уонна оскуола оҕолорун фестиваля  кулун тутарга, ыччаттарга уонна улахан дьоҥҥо олоҥхону истии кулун тутарга онтон салгыы республиканскай түһүлгэлэрбит буолуохтара.

Онон хас нэһилиэк аайы фольклор куруһуоктарыгар болҕомтону ууран үлэни тэрээһиннээхтик ыытарга дьулуһуоҕуҥ диэн ыҥырабыт.

Материалы бэлэмнээтэ культура бэтэрээнэ, ССРС культуратын туйгуна, РСФСР культуратын утуелээх улэьитэ, РФ суруналыыстарын союьун чилиэнэ Мария Андреевна Герасимова-Сэнээрэ

 

Муниципальное казенное учреждение «Чурапчинское улусное управление культуры» МО «Чурапчинский улус (район)»

Контактные телефоны:

8 (41151) 41-501 – приемная;

8 (41151) 41-510 – бухгалтерия;

8 (41151) 41-215 – отдел по методической работе;

E-mail администрации: churcultura@mail.ru, otdelpoov14@mail.ru

Адрес: 678670, Республика Саха (Якутия) Чурапчинский улус, с. Чурапча ул. Ярославского 18 «а»