П.М.Решетников аатынан народнай театр (төрүттэммитэ 50 сылын көрсө)

Мин 1970 с. Уус-Алдаҥҥа 3 сыл  үлэлээн баран дойдубар культура отделын испекторынан ананан кэлбитим. Күһүн үлэбэр киирбитим И.И.Кандинскай Алаҕартан көһөн  кэлбит этэ. Кини сахалартан бастакы опера режиссерун идэтин ылан 1965 с. П.А.Ойуунускай аатынан Саха государственнай- музыкальнай-драматическай театрыгар режиссерунан ананан 1968 с. диэри үлэлээбит.1968-1969 с. Амматааҕы нартеатры,1969 с. күһүнүттэн кэргэнин дойдутугар кэлэн Чурапчытааҕы народнай театры бастакы быыстарын аһыталаабыта.Культура отделын сэбиэдиссэйинэн САССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ Сивцев Афанасий Алексеевич үлэлии олороро.Ис иһиттэн ыраас-чэбэр,чөм-чөм чэпчэкитик үктэммит, оройуонун культурата сайдарыгар аһары баҕалаах киһи этэ.Тэрийэр-салайар,дьону тылыгар түргэнник киллэрэр ураты  дьоҕурдааҕа.Кини бу иннинэ Верхоянскай оройуонугар культураҕа уо.д.а.салайар үлэлэргэ 6 сыл үлэлээбит,культпросвет үөрэхтээх киһи буолан,культура үлэтигэр улахан опыттааҕа өтө көстөрө. Оройуоннааҕы культура Дьиэтин директорынан Дьячковская Екатерина Еремеевна,художнигынан Семен Николаевич Семенов,көстүүмнэри мунньуунан,харайыынан Устинья Семеновна Наумова үлэлии сылдьаллара. Мин үлэбэр тахсан хонтуораҕа олорор кэмнэрбэр күн аайы кэриэтэ И.И.Кандинскай бааҕынаабыт куоластаах,баһыгырайан киирэн кыракый хос иһин ылан кэбиһэрэ..Афанасий Алексеевичтыын Нартеатрга ким аатын иҥэрэри сүбэлэһэллэрэ.Иван Иванович аһары хайҕаан П.М.Решетников аатын туруорсуоххайын диирэ.Суорун Омоллоон “Төлөн Ньукуус” дараматын туруорууга дьону оруолларынан көрдөөһүҥҥэ тэрилтэлэринэн хомуйуу,таҥаһын-сабын,декорациятын бэлэмнээһин үлэлэригэр Екатерина Еремеевна субу-субу отделга кэлэн  араас проблемалары кэпсээн-ипсээн,ыытылла турар түбүктэрин сырдатан барара.Кини наар уол оҕолуу таҥнара,оччолорго  итинник таҥныы наһаа тэнийэ илигэ. Киэҥ-киэҥник хардыылаан суптурута түһэн хаамара уонна оннук маннык эридьиэстээһинэ  суох судургутунан көнөтүк кыһалҕатын кэпсиирэ быһа-бааччы этириэс  туруорсара.Худуоһунньук Сэмэн мылаарыйбыт төгүрүк сирэйдээх, орто соҕус уҥуохтаах,сыыйан олорор кэпсээннээх, күн аайы киинэ биллэриилэрин суруйара,оччолорго ый аайы сурутуунан араас киинэлэр,киинэ артыыстарын хаартыскалара,ТАСС ыытар политикаҕа сыһыаннаах хаартыскалара кэлэллэрэ.Онон субу-субу культура Дьиэтин оформлениетын уларытан иһэр үгэстээҕэ. Элбэх бэйэтэ уһанан оҥорбут араас быһыылаах,чаҕылхай кыһыл,мутукча күөҕэ,араҕас,халлаан күөҕэ,маҥан  өҥнөрүнэн үөһэ-таҥнары дьүөрэлии туппут  кырааскалардаах стендэлэрдээҕэ,онно ыйаталаан иһэрэ.Дьэ уонна ол түбүгүн быыһыгар пьеса декорацияларын сценаны туоруур гына холустаны атыылаһыннаран киэһэ хойукка диэри тиктэрэн уруһуйдуура.Оччолорго Оройуон культуратын дьиэтэ былыргы тутуу сүрдээх улахан дьиэ этэ. Күн аайы икки лии сеанстаах киинэлэр тохтоло суох  күнүскүттэн саҕалаан көстөллөрө.Онон артыыстар сценаҕа бэлэмнэнэр усулуобуйалара суоҕа. Хоско олорон оруолларын үөрэтэллэрэ.Араас тэрилтэ үлэһиттэрэ буолан кэлиилэрэ-барыылара,командировкалара элбэҕэ.Сценаҕа бэлэмнэнэр буоллахтарына киинэ сеанстара бүтэрин кэтэһэллэрэ. Ол  киэһэ 11 ч. диэки буолара.Онон түүн биир чааска диэри бэлэмнэнэн тарҕаһаллара.Оччолорго анал  культура үөрэхтээх артыыс да суоҕа.Ол эрээри айылҕаттан талааннаах дьон элбэҕэ.Худуоһунньук Сэмэнэп художественнай училище үөрэхтээҕэ.Инньэ гынан олус үчүгэйдик уонна түргэнник уруһуйдуура. Кини өссө хоһооннору айара, литературнай түмсүү чилиэнэ этэ.Улуус хаһыатыгар тиһигин быспакка хоһоонноро бэчээттэнэллэрэ.Бастакы көлүөнэ артыыстарга: учуутал Александра Ильинична Герасимова,саха дьахтарыгар бөдөҥ-садаҥ,киһи дьулайа көрөр хара бараан, толуу көрҥнээх,сааһыра барбыт дьахтар  оруолун ревком ийэтэ Өлөөнө эмээхсини толорбута.Мясомолпромҥа үлэлиир Никита  Корякин сүрүн оруолу-Төлөн Ньукууһу оонньообута.Олох айылҕаттан бэриллибит сөҥ куоластаах, уобараһын кыайа тутан оонньуур,өйүгэр элбэх тылы-өһү тутар дьоҕурдаах,бэйэтэ эмиэ суруйар,айар талааннаах киһи этэ. Нарсудтан Семен  Филиппович Кривошапкин,олох-дьаһах комбинатын үлэһитэ уус-уран самодеятельность көхтөөх кыттааччыта Прокопий Кузьмич Дорофеев-Араллааны,үрүҥ генерала  Ракитины-Егор Монастырев итэҕэтиилээхтик арыйбыттара.пенсионер учуутал Яков Гаврильевич Павлов үс аҥар көстөөх Мугудайтан биир да мүнүүтэ хойутааһына суох сылдьан бэлэмнэниигэ кэлэрэ.Ол курдук бэриниилээхтик ис сүрэхтэн дьулуһан оонньууллара.

Театр аһыллыытыгар Эдьигээн оройуонун культураҕа методиһа Матрена Гаврильевна Слепцова долгутуулаах тыллары эппитэ уонна өйдөбүнньүк бэлэҕи туттарбыта.Республика үгүс оройуоннарыттан кэлбит эҕэрдэ телеграммалары Гаврил Дмитриевич Ефимов ааҕан иһитиннэрбитэ. Үөрүүлээх быһыыга-майгыга режиссер И.И.Кандинскайга,художник С.Н. Семеновка уонна артыыстарга дастабырыанньалар туттарыллыбыттара.

Мустубут дьон саҥа тэриллэр Чурапчытааҕы народнай театрга П.М.Решетников аатын иҥэрэр туһунан ССКП райкомун бюротун уонна райсовет исполкомун уураахтарын иһитиннэриини истиҥ биһирэбилинэн көрсүбүттэрэ.Ити биһиги театрбытын Решетниковтыы үлэлииригэр эбээһинэстиир диэн бигэтик өйдөөбүттэрэ. Бу пьесаҕа оонньообут дьон бары даҕаны сценаҕа үгүстүк тахсыбыт,оонньообут дьон этилэр.Оччотооҕу “Саҥа олох” хаһыакка кулун тутар 12 күнүгэр 1970 с. Ф.Филиппов маннык суруйбута: “Театрга биир үчүгэй талаан көһүннэ.Ол Сахардон Платонов. Кини тыла суох бандьыыт саллаатын оруолун толорор.Биир да тылы саҥарбат эрээри,хас хамсааһына дьиҥнээх артыыстыы толоруу.”-диэбит “Биһиги театрбыт маҥнайгы хардыыта эрчимнээх,киэҥ буолла диэххэ наада” диэн түмүктээбит Ф.Филиппов.Ити пьесаҕа Мария Никонова –Аанчаны,Матрена Васильева –Сусаннаны көрөөччүлэр өйдөрүгэр-санааларыгар уһун сылларга хатанан хаалар гына оонньообуттара. Бастакы сезоҥҥа театр артыыһын аатын 13 киһи ылбыта,күһүнүн 1971 с.өссө биир киһи эбиллибитэ.Ити сылларга барыта 23 киһилээхпит  диэн-театр директора Е.Е.Дьячковская кэпсээбитэ. Ити сезоҥҥа Н.Туобулаахап “Колхозтаах Крумкач” пьесатын,Н.Неустроев “Тиэтэйбит” комедиятын туруорбуттара.Ити сылларга театр 17.000 көрөөччүнү хаппыта.-диэн мелодист Денис Данилов “Саҥа олох”хаһыат алтынньы 28 күнүгэр 1970 с. суруйан турар.“Төлөн Ньукууска” Аанчык оруолун Мария Никонова Тааттаҕа барбытын кэннэ мин толорбутум.Ити сыл Суорун Омоллоон иккитэ хаста кэлэн репетициябытын көрөн көҕүлээн,санаатын этэн барбыта.Телевидение режиссера Афанасий Федоров кэлэн бэлэмнээн куорат телевидениетыгар уһуллан тахсыбыппыт.Нартеатрдары телевизионнай көрүү күрэҕэ этэ. 1970 с. өссө суруйааччы Афанасий Федоров “Үс хатыҥ” пьесатын туруорбуппут.Артист Алексей Архипов –Хандыы оруолун кыайа-хото  тутан толорбута.Сүөкүлэ оруолун Мария Седалищева кэрэхсэбиллээхтик биэрбитэ.Борис Петров оруолун артист Иван Тоскин итэҕэстэргэ эйэлэспэт киһи уобараһын дохсуннук,олус көҥүллүк итэҕэтиилээхтик  арыйан оонньообута.

Ити курдук биһиги народнай театрбыт киэҥ-баай историялаах,элбэх көлүөнэ дьон оонньоон талба талааннарын көрдөрөн ааспыт театрдара буолар. Ити туһунан биһиги сөп-сөп юбилейдаах сыл устата сырдатыахпыт.

М.Герасимова культура улуустааҕы управлениетын специалиһа.

 

Муниципальное казенное учреждение «Чурапчинское улусное управление культуры» МО «Чурапчинский улус (район)»

Контактные телефоны:

8 (41151) 41-501 – приемная;

8 (41151) 41-510 – бухгалтерия;

8 (41151) 41-215 – отдел по методической работе;

E-mail администрации: churcultura@mail.ru, otdelpoov14@mail.ru

Адрес: 678670, Республика Саха (Якутия) Чурапчинский улус, с. Чурапча ул. Ярославского 18 «а»